Dlaczego spokój w głowie zaczyna się od ciała i dlaczego kojąca joga tak dobrze uspokaja?

Nasze ciało, o ile nie jest przeciążone, potrafi bardzo płynnie przechodzić od stresu do regeneracji. Niestety, pod wpływem długotrwałego napięcia tracimy tę naturalną umiejętność. Śpimy, ale się nie regenerujemy; leżymy, ale nadal jesteśmy spięte. W takich sytuacjach najlepiej uspokoić się „przez ciało”, a bardzo skuteczną metodą jest krótka, ale regularna praktyka kojącej jogi.

Jak przełączyć układ nerwowy na spokój?

W dużym uproszczeniu nasz układ nerwowy działa w dwóch głównych trybach:

• Pierwszy to tryb walki, ucieczki lub zamrożenia (z ang. fight, flight, freeze). Aktywowany automatycznie w sytuacji zagrożenia przez współczulny układ nerwowy. To ewolucyjny mechanizm przetrwania. Ponieważ musiał reagować błyskawicznie w sytuacjach zagrożenia życia, impulsy biegną w nim po bardzo krótkich neuronach. Potrafi w ułamku sekundy przejąć nasze ciało: podnosi ciśnienie, napina mięśnie, przyspiesza i skraca oddech przygotowując nas do działania.
• Drugi to tryb odpoczynku i trawienia (z ang. rest and digest). Za ten stan odpowiada przywspółczulny układ nerwowy, a jego celem jest przywrócenie organizmowi równowagi (homeostazy). Kiedy się w nim znajdujemy, mięśnie się rozluźniają, tętno i ciśnienie spadają, a ciało zaczyna się regenerować. Dopiero w tym trybie czujemy wewnętrzny spokój. Jesteśmy otwarci na relacje z innymi i odzyskujemy dostęp do wyższych funkcji mózgu: logiki, kreatywności i planowania.

Gdy znika zagrożenie, zdrowy organizm automatycznie przestawia się na tryb odpoczynku i trawienia. Niestety przedłużający się stan napięcia oraz chroniczny stres sprawiają, że nasz naturalny przełącznik układu nerwowego przestaje działać.

Dlaczego łatwiej uspokoić się przez ciało?

Gdy układ nerwowy jest przeciążony i utknie w trybie przetrwania (walki, ucieczki lub zamrożenia), powtarzanie sobie: uspokój się, rozluźnij się, zaśnij  – zwyczajnie nie działa. W sytuacji przewlekłego napięcia i stresu zadziałać może odwrotna komunikacja. To ciało może wysłać sygnały do naszego układu nerwowego i przełączyć go powoli na tryb odpoczynku.

Główną autostradą łączącą mózg z resztą organizmu jest nerw błędny. Aż 80% jego włókien przesyła informacje z ciała do mózgu, a tylko 20% w drugą stronę. Właśnie dlatego fizyczne sygnały, takie jak spowolniony i wydłużony oddech czy świadome rozluźnianie mięśni, dają mózgowi komunikat: jest bezpiecznie, możesz się uspokoić, możesz wyjść z trybu napięcia. 

Warto pamiętać o jednym: stan pobudzenia i stresu sam w sobie nie jest czymś złym. Zdrowy i elastyczny układ nerwowy nie polega na tym, że ciągle trwamy w głębokim relaksie. Chodzi o to, by ciało potrafiło sprawnie wchodzić w stan mobilizacji, gdy ten jest potrzebny. A potem bez przeszkód wracać do regeneracji.

Na czym polega kojąca joga?

Spokojna, regeneracyjna, kojąca joga skutecznie przywraca elastyczność układowi nerwowemu. Nic dziwnego, że weszła na stałe do terapii stresu i traumy. To właśnie na łagodnej jodze i medytacji opiera się program MBSR, stworzony przez dr Jona Kabata-Zinna – jeden z najlepiej przebadanych programów redukcji stresu.

Praktykę kojącej jogi zaczynamy od prostej techniki oddechowej. To właśnie oddech jako pierwszy uspokaja układ nerwowy i pomaga łagodnie przejść z codziennego napięcia do stanu większej obecności i spokoju. Po ćwiczeniu oddechowym przechodzimy do asan (pozycji jogi). Sekwencja powinna być ułożona tak, aby najpierw rozluźnić ciało, potem wprowadzić łagodny, mobilizujący ruch, a dopiero na końcu wzmacniać ciało. Taki sposób praktyki szczególnie wspiera kobiety, które czują się przeciążone i funkcjonują w stanie ciągłego napięcia. 

Uważność i regularność

Kluczowe w praktyce kojącej jogi są dwa elementy: uważność i regularność. W przeciwieństwie do intensywnych, obciążających treningów, na których często nieświadomie wstrzymujemy oddech, kojąca joga uczy uważnego, świadomego kontaktu z własnym ciałem. Gdy praktykujesz, skupiasz uwagę na oddechu i doznaniach w ciele. Myśli powoli zwalniają, a ty jesteś obecna tu i teraz – bez pośpiechu, bez oceniania, z łagodnością dla siebie. Pogłębia się oddech, puszcza napięcie w ciele, a to daje sygnał układowi nerwowemu, że jest bezpiecznie i może przejść do trybu odpoczynku.

Praktykowanie kojącej jogi doraźnie, gdy jesteś w stresie, może pomóc, ale prawdziwe efekty poczujesz wtedy, gdy będziesz praktykować regularnie. Wystarczy tylko 10 – 20 minut dziennie, a zobaczysz, że coraz łatwiej będzie ci wyjść z napięcia i przenieść spokój, który czujesz podczas sesji, do codziennego życia. Regularna praktyka kojącej jogi nauczy cię być bardziej uważną na siebie, swoje ciało, emocje. A potem także na swoje potrzeby i granice. 

Taka łagodna joga jest dla każdego, także wtedy, gdy z różnych powodów czujesz, że Twoje ciało nie współpracuje jak dawniej. I wtedy, gdy na koniec dnia jesteś tak zmęczona, że na nic już nie masz siły. Kojąca joga może być praktykowana w całości na leżąco i stać się miłym, wyczekiwanym rytuałem, prawdziwą ulgą na koniec dnia.

Link do Programu Kojąca Joga na Leżąco – www.odchaousudospokoju.pl

O Autorce:

Iza Bochenek – certyfikowana nauczycielka hatha jogi (RYT 200 Yoga Alliance), współtwórczyni programu KOJĄCA JOGA NA LEŻĄCO www.odchaousudospokoju.pl oraz profilu @od_chaosu_do_spokoju

Przez ponad 20 lat próbowała godzić wymagającą pracę menedżerki w mediach z macierzyństwem, płacąc za to permanentnym napięciem. Po kojącą jogę sięgnęła w momencie, gdy ciało powiedziało „dość”. Joga i medytacja, które na początku były tylko chwilą wytchnienia, stały się jej drogą do upragnionego spokoju i wewnętrznej wolności. 

W programie Kojąca Joga na Leżąco oraz na profilu @od_chaosu_do_spokoju dzieli się tym doświadczeniem, mądrością jogi i prostymi praktykami, które pomagają kobietom odnaleźć spokój w codzienności.

Dołącz do PortalYogi – Studio Jogi Online. Praktykuj, ucz się i doświadczaj w domu lub w podróży. Największe studio online w Polsce w Twoim komputerze lub telefonie. Znajdziesz u nas najlepszych nauczycieli w jednym miejscu. Korzystaj kiedy chcesz i gdzie ci wygodnie! Jesteśmy dla Ciebie 24/7.